Tarúman Nin Binubolinao
Sitin libro, main isturya na nin nagibwat sa Pilipinas.
Nasurat ya sa Inglis tan makapasaliw ya sa
amazon.com.

Say Tarúman nan Bungan Ananas
Tinungtong na sa Binubolinao ni Masiken Oswí


Binuntu-bunton nin Ananas—ni Mark Yang

Main pay magana-ganan anak nin babayi a ngaran na Ananas ket si nanay na inaburoy na ngámin a karbyan na baná ta sansayan anak naya. Say ngámin nin dinawat na, binyan kuna. Say ngámin nin pinerek na ket ginalaten. Kasa gapo pa sa babali na nin unon apak bilang kuni Ananas. Kasa gapo pa nin raruma anak nin unon benged. Katay tamlad na et tan kai na gapo naitágay a sayan garamay na nin gaw´en sa byay na.

Si nanay na ni Ananas ket maririket nin wanin ya baná ta tumuloy yan makatkap bilang sa apak nin anak. Balé sa sayan awro, si nanay na nakamagsakit ya tan kasa gapo nin makapamaga kuni Ananas. Pinananggepen ni nanay na nin umandá yan tampor sa pakagámuran na ni Ananas—balé tandá na nin matkap nay tulong.

“Ananas, Ananas,” nangayab yan makapoy nangibwat sa idaan na. “Pari kadti pa. Main rabay kon dawaten kumo.”

Si Ananay kai ya pa gapo nabyan gaw´en nin animan sa byay na, tan makasdyá yaynan makasubag, balé nangumbat yan lamang, “Ani anamaet, Nanay?”

“Ananas, wanan man´umagren nin nanay, “Duká ingar kon tuloy nin mangwá kanen mo. Kai ko anamaet nin makapangan nin masibulot nin kanen. Matkap takan manglutó linugaw nin kanen ko, Ananay. Mainum´ay gaw´en. Ikwan may byas sa kuden, ikalamó may ranom, kudot nin asin báyo man isápang nin ambó mateng tuloy.

“Ay, unon idap in, kai ko gaw´en,” wanan kabengedan nin Ananay.

“Matkap mon gaw´en, Ananay,” wanan inmay´ay. “Ani lí kanen na ni nanay mon kadó?”

Balé si Ananas kasa gapon awey na. Mainsan si nanay na matkap naynan tumáway pinggat mipipigaw ya kuna tamó. Kaaram nimurgnot ya ket naedeed yan munaoy sa aydan nin man´iyaden nay mabyat ayi na. Mayadí yan nakayupá, tinmaraná yan maninikap sa matkap nan agamiren. Nákit nay byas, say ranom, say yawong, say sam´it—balé kai naya gapo nákit a luwag. Páno na pa kumon nin manápang nin kasay luwag?

“Nanay, adtyay luwag?” tináway ni Ananas.

“Itaw sara sa kadani ran agamiren nin panglutuan, Ananas, tandá mo anamaet ni adti sara naiyator,” wanan nanay nin makapoy a táway na.

Balé kai naya gapo mákit a luwag sa kadani ran raruman agamiren nin panglutuan, tan si Ananas ket unon tamlad mangkit sa raruman kamínan. “Kai ko mákit a luwag, Nanay,” nginuru-nguro ya. “Kai ko layi det manápang nin kasan luwag.”

“Ay, matamlad kan anak talaga,” Inmanug´og yay nanay na ni Ananas. “Kai mo gapo tingkapen! Sawá pa kumon nin tumubó kay sanribon mata pinggat makatingkapen muya!” Mayadí nan nibaritá sa kunran saratin susaritá, si nanay na nin Ananas ket naaraman nin matinek yaynay bali. Kai yayna man´ngumuru-nguro sa yupá! Pakángapan yain talaga. Banglí mampanápang yayna. Maririket ya kumon si nanay na no si Ananas ket manglutó yan animan, taman no natektek ya.

Balé máteng anay linmabas, tan matinek yaet a bali, tan si nanay na ni Ananas kai na maangot a uring nin mampuuran. Tinmaraná yaynan sumalak. Sa natrá gesen na nin makisid nangayab ya kuna ni Ananas. Kai ya rinmaté, balé saray kabaraybay narngé rayay kadó nin agrem na ket pinanggepen sara nin dumaliktik sa bali pinggat makikiten no ani mangyadí. Naiyangga saran namaga sa kunan nanay na ni Ananas.

Adti ya si Ananas?” nanepet yan tampor si nanay na ni Ananas. “Adti ya kadí a anak ko?”

“Ay, tandá ma anamaet in si anak mo,” nanguyong sara kuna, “kinmadaw ya palayi sa bali nan kamuko na nin mampiikap sara. Gurá nay pagkanepegan. Masager ya layi tamó ta biyan man gaw´en na. Lumabas ana lí tan umugot yayna lí.

Si nanay na ni Ananas nakapainawa ya sa kunan siin nin isip, tan inmandá yan tampor. Balé nakabangon yayna sa idaan na tan kinmikit-kikit ya sa babali mantumepet nin maipáká sa kunan anak nin daikleng tan si Ananas kai yaet simublí lamang.

Sayay mapalaway nin awro, legleg ya, si nanay na ni Ananas, mampaglinis sa gurot pukok ket main nákit nay sakalakoy bungan masilyaw tan alaki ya bilang ulon nan anak nin tinmubó nangibwat sa lutá. “Maunteng yayti!” naisip na, tan nagbuneknek ya pinggat makapausisá na. Say sakalako, masilyaw bungan makapasurut-surot a nákit na ket main sanriboy matan mangisit. “Say sanribon mata...!” sinmang´ap ya, mampanemtemen nay sayay ina sa kunan naisamban madalí-dalí. “Ananas ko!”

Balé kasa gapo magwá nin gaw´en. Aringapngapen mo pay sanribo mata nin mangisit tan kasan saya nin makákit tan kai gapo miluwá. Si nanay na ni Ananas, kináwanan nayan lamang a anak na sa abaw et dyan sa animan sa babon lutá, pinanggepen na nin igalang sa kunan panemtem na nin kalapen nasaray bubiní nan sakalakoy bungan masilyaw tan imula nasara. Sin mayadí sa sayan panaon inmabaw a bunga, si nanay na ni Ananas nibi naya ngámin a pinuti na sa kunran katandaan na. Kanyá si Ananas, sa raruman dimlog, nag´in yan maruros sa kunray raruman tutawo.

Anggan sawanin saray tutawo tawagen rayay bungan masilyaw ananas udino pinya, nangibwat sa benged anak nin magana-gana.

Tarúman nin Binubolinao

Mapanemtem mo intaw say tarúman a nibaritá nin lulang mo? No iká tamo saray tarúman iti, maitungtong sara lí anamana kunran ának tamo. No ani-ani rabay muyo iká nin tarúman iti, ipáwit muyudti sa Binubolinao.com.